প্ৰাচীন ইতিহাসৰ সমলসমূহ

তপন পায়েং March 07, 2026

1.Sources of Ancient Assam History 1. Archaeological Sources Archaeology serves as the primary link between ancient Assam, mainland India, and the Oceanic world. Prehistoric Roots: Neoliths, megaliths, and pottery reveal the pre-Aryan and non-Aryan foundations of Assamese culture. Architectural Gaps: While inscriptions mention grand palaces and temples, no structure survives in its original form. Key Sites & Findings: Dah-Parvatia (Darrang): Famous for door frames from the 5th–6th centuries AD, representing early classical art. Tezpur: Site of a massive Sun Temple. Religious Diversity: Ruins of Buddhist, Shiva, and Durga shrines are scattered across districts like Goalpara (Sri Surjya-pahar), Kamrup (Ambari, Kamakhya), and Sibsagar (Deopani). Potential: Discoveries at Narakasurgaon and Ambari (Gauhati) were accidental, suggesting that systematic excavation would yield "fruitful results" for understanding socio-economic life 2. Numismatic Sources (Coins) Numismatics in ancient Assam presents a unique paradox where literary evidence exists, but physical evidence is missing. The Mystery: No coins from early Assamese kings have been physically discovered within the state to date. Proof of Existence: Despite the lack of physical finds, epigraphic (inscribed) and literary records confirm that kings did mint coins. The Silimpur Grant: A critical piece of evidence found in Bengal which records a gift of 900 gold coins by King Jayapala (the last Pala king of ancient Assam). 3. Source of Epigraphy Ancient Assamese inscriptions mirror the traditions of early India: Materials: Engraved on copper plates (most common for land grants), stone tablets, rocks, pillars, and clay seals. Language & Script: Written in Sanskrit, using Devanagari and North Indian Brahmi scripts. Dating: While many are undated, some use the Gupta Era (GE) or Saka Era (SE). 1.Local Inscriptions by Dynasty The text categorizes roughly 30 discovered inscriptions into the major ruling lines of Kamarupa: The Varman Dynasty Badaganga Rock Inscription: The earliest dated epigraph of ancient Assam (AD 553–554) belonging to King Bhutivarman. Nidhanpur & Doobi Grants: Essential for reconstructing the reign of Bhaskaravarman, the most famous king of the dynasty. Nalanda Clay Seals: Found in Bihar, proving Bhaskaravarman's high status and alliance with King Harshavardhana. The Salastambha Dynasty Tezpur Rock Inscription: Dated AD 829–30, belonging to Harjaravarman. Parvatiya Plates: Belonging to Vanamalavarmadeva. Nowgong Grant: Belonging to Balavarman III. The Pala Dynasty Despite having only eight kings, they left extensive records: Bargaon & Sualkuchi Grants: Ratnapala. Gauhati & Guakuchi Grants: Indrapala. Khonamukhi & Puspabhadra Grants: Dharmapala. 2. Crucial Historical Events Recorded Inscriptions often record specific military victories or defeats: Kamauli Grant: Records the victory of the Gauda general Mayana over Kamarupa. Kanai Varasi Rock Inscription (AD 1206): A landmark record of the destruction of the Turkish army during their first invasion of Assam. 3. External Epigraphic References Inscription Origin Historical Significance Allahabad Prasasti Samudragupta (Gupta Empire) First mention of Kamarupa as a frontier kingdom paying allegiance. Aphsad Epigraph Adityasena Records a conflict between Mahasenagupta and Susthitavarman of Kamarupa. Pasupati Inscription Nepal (Jayadeva II) Mentions Harshadeva (Salastambha line) as the conqueror of Gauda, Odra, and Kalinga. Deopara Inscription Vijayasena (Sena Dynasty) Claims the submission of a Kamarupa ruler to the Senas of Bengal. 3. Literary Sources Literature offers the "soft" data of history—culture, religion, and geography—though it often requires careful chronological filtering. A. Vedic & Epic Literature Vedas: The Satapatha Brahmana establishes the Sadanira (Karatoya) River as the western boundary of ancient Assam. The Aiteraya Brahmana tracks the eastward spread of Aryan culture, while the Sankhyayana Grihasamgraha calls Assam the "Land of Sunrise." Epics: The Ramayana mentions the founding of Pragjyotisha by Amurtaraja. The Mahabharata describes King Bhagadatta leading an army of Chinas and Kiratas (hill tribes) to support the Kauravas. B. Classical & Puranic Literature Political/Economic Works: Kautilya’s Arthasastra highlights the region's economic products (like Suvarnakundya). Banabhatta’s Harshacharita is the primary source for the 7th-century alliance between Bhaskaravarman and Harshavardhana. The Puranas: While many Puranas mention Assam, the Kalika Purana (c. 10th century) is unique because it was composed in Assam itself. It is invaluable for religious history, though its royal genealogies can be chronologically "defective." Tantrik-Buddhist Works: The Yogini Tantra and Kamarupa-Yatra define the geography of the four pithas (sacred regions) and the worship of Kamakhya. 4. Foreign Accounts These accounts are critical because they provide external validation and "sheet-anchors" for the region's chronology. A. Chinese Sources China and ancient Assam shared deep commercial and cultural ties: Chang Kien (2nd century BC): Testifies to early trade routes. Yuan Chwang (Xuanzang): The most famous account. He visited in 642–643 AD during Bhaskaravarman’s reign. His detailed descriptions of the people, climate, and the King’s character are the most reliable records of the era. Wang-Hieuen-tse: Records Bhaskaravarman’s role in assisting the Chinese mission against the usurper Arjuna in Mid-India. B. Classical (Greek & Roman) Sources Western writers were often vague, but several references likely point to the Brahmaputra valley: Ptolemy & Strabo: Mention rivers like the Oidanes or Doanes, which are identified with the Brahmaputra. The Periplus of the Erythrean Sea: Mentions the trade of "Malabathrum" (tejpat/cinnamon) and a people called the Sesatae (likely Tibeto-Burman tribes). Megasthenes: Refers to the Derdai (Dards), a people associated with gold-mining, potentially referring to the gold-washing tribes of the Upper Brahmaputra. Summary Table: Sources of Ancient Assam Source Type Key Contribution Primary Limitation Vedic/Epics Traditional origins & boundaries. Primarily mythological. Puranas/Tantras Religious life (Kamakhya worship). Facts often mixed with fiction. Chinese Accounts Fixed dates & political alliances. Geographic names can be hard to identify. Assamese Chronicles Local genealogies (e.g., Hara-Gauri-Sambada). Successive dynasties often treated as concurrent.


প্ৰাচীন ইতিহাসৰ সমলসমূহ


১. পুৰাতাত্বিক উৎস 

পুৰাতত্ত্বই প্ৰাচীন অসমক মূল ভাৰতীয় ভূখণ্ড আৰু মহাসাগৰীয় বিশ্বৰ সৈতে সংযোগ কৰে।

  • প্ৰাগঐতিহাসিক ভিত্তি: নেঅলিথ (নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ সঁজুলি), মেগালিথ আৰু মৃৎশিল্পই অসমীয়া সংস্কৃতিৰ আৰ্য-পূৰ্ব আৰু অনার্য ভিত্তি প্ৰদৰ্শন কৰে।

  • স্থাপত্য: যদিও কোনো ৰাজপ্ৰাসাদ বা মন্দিৰ আদিম অৱস্থাত জীয়াই থকা নাই, তথাপিও দ-পৰ্বতীয়াৰ শিলৰ দুৱাৰমুখ (৫ম-৬ষ্ঠ শতিকা) আৰু তেজপুৰৰ সূৰ্য মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষে সেই সময়ৰ উচ্চমানৰ শিল্পকলাৰ পৰিচয় দিয়ে।

  • ধৰ্মীয় বৈচিত্ৰ্য: গোৱালপাৰা (শ্ৰী সূৰ্য পাহাৰ), কামৰূপ (অম্বৰী, কামাখ্যা) আৰু শিৱসাগৰত (দেওপানী) বৌদ্ধ, শৈৱ আৰু দুৰ্গা দেৱীৰ মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষ পোৱা গৈছে।

২. মুদ্ৰাতাত্বিক উৎস 

প্ৰাচীন অসমৰ মুদ্ৰাৰ ইতিহাস এটা ৰহস্যৰ দৰে কাৰণ সাহিত্যিক প্ৰমাণ থাকিলেও বাস্তৱিক মুদ্ৰাৰ অভাৱ দেখা যায়।

  • মুদ্ৰাৰ সন্ধানহীনতা: এতিয়ালৈকে অসমত প্ৰাচীন কালৰ কোনো ৰজাৰ নিজা মুদ্ৰা উদ্ধাৰ হোৱা নাই।

  • অস্তিত্বৰ প্ৰমাণ: লিপি আৰু সাহিত্যত মুদ্ৰা প্ৰচলনৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হ’ল বংগত পোৱা শিলিমপুৰ শাসন, য’ত পাল বংশৰ শেষ ৰজা জয়পালে ৯০০ সোণৰ মোহৰ দান কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে।

৩. অভিলেখনীয় উৎস 

প্ৰাচীন অসমৰ ইতিহাস ৰচনাৰ ক্ষেত্ৰত শিলালিপি আৰু তাম্ৰলিপি আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস।

  • সামগ্ৰী আৰু ভাষা: এইবোৰ তামৰ ফলি, শিলৰ ফলক, স্তম্ভ বা মোহৰত খোদিত কৰা হৈছিল। ভাষা মূলতঃ সংস্কৃত আৰু লিপি আছিল দেৱনাগৰী বা উত্তৰ ভাৰতীয় ব্ৰাহ্মী।

  • বৰ্মন বংশ: বড়গঙ্গা শিলালিপি (খ্ৰীষ্টাব্দ ৫৫৩-৫৫৪) অসমৰ আটাইতকৈ পুৰণি দিনাঙ্কিত লিপি। ভাস্কৰবৰ্মনৰ নিধানপুৰ আৰু ডুবি তাম্ৰলিপিয়ে তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ বিশদ বিৱৰণ দিয়ে।

  • শালস্তম্ভ আৰু পাল বংশ: হৰ্জৰবৰ্মনৰ তেজপুৰ শিলালিপি আৰু ৰত্নপাল, ইন্দ্ৰপালৰ তাম্ৰফলি সমূহে এই বংশসমূহৰ ইতিহাস জানিবলৈ সহায় কৰে।

  • ঐতিহাসিক ঘটনা: ১২০৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ কানাই বৰশী বোৱা শিলালিপিত অসমত তুৰ্কী সেনাৰ পৰাজয়ৰ কথা লিখা আছে।

৪. সাহিত্যিক উৎস 

  • বৈদিক আৰু মহাকাব্য: ‘শতপথ ব্ৰাহ্মণ’ত কৰতোৱা নদীক সীমা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। মহাভাৰতত প্ৰাগজ্যোতিষৰ ৰজা ভগদত্তৰ বীৰত্বৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰা হৈছে।

  • ধৰ্মীয় আৰু শাস্ত্ৰীয় সাহিত্য: কৌটিল্যৰ ‘অৰ্থশাস্ত্ৰ’ আৰু কালিদাসৰ ‘ৰঘুবংশ’ত এই অঞ্চলৰ অৰ্থনীতি আৰু ভূগোলৰ উল্লেখ আছে। ১০ম শতিকাৰ কালিকা পুৰাণ আৰু যোগিনী তন্ত্ৰই কামাখ্যা পূজা আৰু কামৰূপৰ ভূগোলৰ বিষয়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য দিয়ে।

৫. বৈদেশিক বিৱৰণ 

  • চীনা ভ্ৰমণকাৰী: বিখ্যাত চীনা পৰিব্ৰাজক হিউৱেন চাঙে (Yuan Chwang) খ্ৰীষ্টাব্দ ৬৪২-৬৪৩ত ভাস্কৰবৰ্মনৰ ৰাজত্বকালত কামৰূপ ভ্ৰমণ কৰি এক নিৰ্ভৰযোগ্য বিৱৰণ দি থৈ গৈছে।

  • গ্ৰীক আৰু ৰোমান উৎস: টলেমি আৰু মেগাস্থিনিছৰ লেখাত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী (Oidanes/Doanes) আৰু অসমৰ সোণ ধোৱা জনজাতিসমূহৰ সম্ভাৱ্য উল্লেখ পোৱা যায়।


তপন পায়েং

Posted by তপন পায়েং

লিখি ভাল পাওঁ,জীৱনৰ কথাবোৰ ,মনৰ কথাবোৰ ~আশা কৰিছোঁ আপুনি ভালপাব॥

Post a Comment

0 Comments